«Քարնեգի» հիմնադրամի առաջատար վերլուծաբան, Ղարաբաղյան հակամարտության գիտակ Թոմաս դը Վաալն, անդրադառնալով Ադրբեջանի վերջին ագրեսյիան ՀՀ դեմ, ընդգծել է՝ ԱՄՆ-ն դրական դեր է խաղում Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի նոր հարձակումները զսպելու գործում:
«Նրանց լծակներն այնքան էլ հզոր չեն, բայց կարծում եմ, անշուշտ, ամերիկացիները հասկացնում են, որ իրենց մեծապես կզայրացնի, եթե Ադրբեջանի կողմից ռազմական գործողություն լինի», ասել է նա «Ազատության» «Կիրակնօրյա վերլուծական Հրայր Թամրազյանի հետ» հաղորդման եթերում:
Նա դրական է գնահատել Վաշինգտոնի, կարելի է ասել, արտաքին քաղաքականության ոլորտի երկու բարձրաստիճան պաշտոնյաների՝ ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենի և ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Ջեյք Սալիվանի անձնական ներգրավվածությունը:
«Մի քանի ամիս ամիս առաջ տեսանք նաև Ուիլյամ Բըրնսի բավականին խորհրդավոր այցելությունը. գուցե դա ուղղակի կապված չէր հակամարտության հետ, բայց նա անշուշտ մեկն է, որ բավականին լավ է հասկանում այդ հարցը: Նշեմ նաև, որ նա իմ նախկին ղեկավարն է, «Քարնեգի» հիմնադրամի նախկին նախագահն է։ Այնպես որ, ամերիկացիները գիտեն այս հարցը, կենտրոնացած են դրա վրա», – ասել է դը Վաալը
Դը Վաալը վստահ չէ, որ լուրջ ռազմական գործողություն կլինի՝ նշելով, որ «Ալիևն իր ռազմական գործողությունները սահմանափակեց փոքր ծավալով»։
«Մենք դա տեսանք գարնանը՝ Ղարաբաղում, տեսանք օգոստոսին՝ Լաչինի շրջանում, և տեսանք 2020 թվականից հետո ամենալուրջ այս մարտական գործողությունները սեպտեմբերին: Այսպիսով՝ մարտական գործողությունները միշտ տևել են երկու-երեք օր, իսկ հետո՝ դադար: Կարծում եմ՝ դա ինքնին վատ է, քանի որ թուլացնում է խաղաղ գործընթացը, խաթարում կարգավորման հնարավորությունները, և իհարկե՝ հիմնականում այն պատճառով, որ մարդիկ են զոհվում: Բայց ես չեմ կարծում, որ մենք նոր լայնածավալ պատերազմի շեմին ենք, և այստեղ, կարծում եմ, միջազգային հակազդեցությունը ուժեղ կլիներ»,-ասել է փորձագետը:
Նա ընդգծել է, որ «նաև ռուսները կան գետնի վրա՝ նրանք և՛ Հայաստանում են, և՛ Ղարաբաղում»:
«Այնպես որ, եթե իրավիճակը ավելի լրջանա, ապա Ռուսաստանը դժկամությամբ, բայց կներքաշվի հակամարտության մեջ որպես Հայաստանի ռազմական դաշնակից», ասելէ վերլուծաբանը:
Դը Վաալը հավելել է, որ խոսքն ավելի շատ Ադրբեջանի կողմից ուժի ու դիվանագիտության այս համադրության մասին է, որ նա օգտագործում է, որպեսզի «փորձի հասնել նախագահ Ալիևի պատկերացրած արդյունքներին»:
Սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 00:05-ից Ադրբեջանի ԶՈւ ստորաբաժանումները Գորիսի, Կապանի, Ջերմուկի, Վարդենիսի, Սոթքի ուղղությամբ խոշոր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից սկսել են ինտենսիվ կրակ վարել հայկական դիրքերի ուղղությամբ, կիրառվել են նաև ԱԹՍ-ներ, հրետանի, ականանետեր՝ թիրախավորելով թե ռազմական, և թե քաղաքացիական ենթակառուցվածքները։ Սեպտեմբերի 14-ի երեկոյից հրադադար է հաստատվել, սակայն իրավիճակը շարունակում է մնալ լարված։
Սեպտեմբերի 19-ի դրությամբ հայկական կողմը հայտարարել է 207 զոհի և անհետ կորածի մասին։ Այդ մասին հայտարարել է ՀՀ ԱԽ-ն։
